Bordro nasıl hesaplanır? Brütten nete adım adım
Bordro hesaplama; çalışanın brüt ücretinden SGK primi, işsizlik sigortası, gelir vergisi ve damga vergisini düşerek net ücreti, üzerine işveren paylarını ekleyerek de toplam maliyeti bulmaktır. Aşağıda her kalemi formülüyle ve gerçek parametrelerle çözülmüş bir örnekle anlatıyoruz.
Bordro hesaplamanın mantığı
Bordro iki yönde okunur: çalışan açısından “brütten ne kadar kesilip eline ne kalıyor”, işveren açısından “bu çalışan bana toplam kaça mal oluyor”. Hesap her ay aynı sırayla yapılır:
Adım adım bordro hesaplama
- SGK primi işçi payı: brüt × %14. (SGK tavanını aşan kısma prim kesilmez.)
- İşsizlik sigortası işçi payı: brüt × %1.
- Gelir vergisi matrahı: brüt − SGK işçi − işsizlik işçi.
- Gelir vergisi: matraha, yıl başından beri birikmiş (kümülatif) matraha göre dilim oranı uygulanır (%15, %20, %27, %35, %40).
- Asgari ücret gelir vergisi istisnası: asgari ücretin gelir vergisi kadar tutar bulunan vergiden düşülür.
- Damga vergisi: brüt × binde 7,59; asgari ücretin damga vergisi kadar istisna düşülür.
- Net ücret: brüt − SGK − işsizlik − ödenecek gelir vergisi − ödenecek damga vergisi.
Rakamlı örnek: 40.000 TL brüt maaş
Örnekte 2025 yılının resmî parametreleri kullanıldı (brüt asgari ücret 26.005,50 TL, ilk gelir vergisi dilimi 158.000 TL’ye kadar %15). Ay ocak, yani birikmiş matrah henüz ilk dilimde. Yöntem her yıl aynıdır; yalnız parametreler değişir.
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Brüt ücret | 40.000,00 | |
| SGK işçi payı | 40.000 × %14 | −5.600,00 |
| İşsizlik işçi payı | 40.000 × %1 | −400,00 |
| Gelir vergisi matrahı | 40.000 − 6.000 | 34.000,00 |
| Hesaplanan gelir vergisi | 34.000 × %15 | 5.100,00 |
| Asgari ücret GV istisnası | (26.005,50 × 0,85) × %15 | −3.315,70 |
| Ödenecek gelir vergisi | 5.100,00 − 3.315,70 | −1.784,30 |
| Hesaplanan damga vergisi | 40.000 × 0,00759 | 303,60 |
| Asgari ücret damga istisnası | 26.005,50 × 0,00759 | −197,38 |
| Ödenecek damga vergisi | 303,60 − 197,38 | −106,22 |
| Net ücret | 32.109,48 |
Dilim geçişine dikkat: Aylık 34.000 TL matrahla birikmiş matrah mayıs ayında 170.000 TL’ye ulaşır ve 158.000 TL’lik ilk dilimi aşar. O aydan itibaren matrahın bir kısmı %20’den vergilenir ve net ücret düşer. Çalışanların “maaşım neden azaldı?” sorusunun cevabı çoğu zaman budur.
İşverene maliyet
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Brüt ücret | 40.000,00 | |
| SGK işveren payı (5 puan teşvikli) | 40.000 × %15,75 | 6.300,00 |
| İşsizlik işveren payı | 40.000 × %2 | 800,00 |
| Toplam işveren maliyeti | 47.100,00 |
Teşvikten yararlanamayan işverende SGK işveren payı %20,75 olur ve maliyet 49.100 TL’ye çıkar.
Elle bordro hesaplamada en sık 4 hata
- Kümülatif matrahı unutmak: her ayı ocak gibi hesaplamak, dilim geçişini kaçırır ve vergi eksik kesilir.
- Asgari ücret istisnasını yanlış uygulamak: istisna ücretten değil, hesaplanan vergiden düşülür.
- SGK tavanını atlamak: yüksek ücretlerde prim tavanın üzerinden kesilmez.
- Eski yılın parametresini kullanmak: asgari ücret ve dilimler her yıl değişir; geçen yılın tablosu yeni yılda yanlış sonuç verir.
Muhasebecio ile bordro
Muhasebecio, bordroyu yukarıdaki yöntemle otomatik hesaplar: brütten nete ve netten brüte, kümülatif gelir vergisi matrahı ve dilim geçişi, asgari ücret istisnası, SGK tavanı ve işveren maliyeti dahil. Yılın parametreleri tek yerden yönetilir; bordro pusulası PDF olarak çıkar ve ödeme kasaya/bankaya işlenir. Ayrıntı: Bordro Programı.
Sık sorulan sorular
Bordro hesaplamada hangi kesintiler var?
Çalışan tarafında dört kesinti vardır: SGK primi işçi payı (%14), işsizlik sigortası işçi payı (%1), gelir vergisi (dilimli, %15’ten başlar) ve damga vergisi (binde 7,59). Asgari ücrete isabet eden gelir vergisi ve damga vergisi istisna edilir.
Gelir vergisi neden yıl içinde artıyor?
Gelir vergisi kümülatif (yıl başından beri biriken) matraha göre hesaplanır. Birikmiş matrah bir dilim sınırını aştığında o aydan itibaren daha yüksek oran uygulanır; bu yüzden aynı brüt maaşın neti yılın ilerleyen aylarında düşebilir.
Asgari ücret istisnası nedir?
Her çalışanın ücretinin asgari ücrete karşılık gelen kısmı gelir vergisi ve damga vergisinden istisnadır. Hesapta önce tüm ücretin vergisi bulunur, sonra asgari ücretin vergisi kadar tutar düşülür. Asgari ücretli çalışan bu yüzden gelir vergisi ve damga vergisi ödemez.
İşverene maliyet nasıl hesaplanır?
Brüt ücrete işveren SGK payı ve işveren işsizlik payı (%2) eklenir. SGK işveren payı %20,75’tir; şartları sağlayan işverenler 5 puanlık teşvikle %15,75 öder. Örneğimizde 40.000 TL brüt ücretin işverene maliyeti 47.100 TL’dir.
Netten brüte hesaplama nasıl yapılır?
Netten brüte hesap ters yönde yapılır ve deneme-yanılma gerektirir, çünkü vergi dilimi brüte bağlıdır. Programlar bunu otomatik çözer: Muhasebecio’da net ücreti girdiğinizde brütü ve tüm kesintileri hesaplar.
Eski yılların (ör. 2023) bordrosu nasıl hesaplanır?
Yöntem her yıl aynıdır; değişen yalnızca parametrelerdir: asgari ücret, gelir vergisi dilimleri ve SGK tavanı. Geçmiş bir yılı hesaplarken o yılın resmî parametrelerini kullanmanız gerekir.
Bilgilendirme: Örnek, 2025 yılının resmî parametreleriyle yöntemi göstermek için hazırlanmıştır. Asgari ücret, vergi dilimleri, SGK oranları ve teşvikler her yıl güncellenir; güncel bordronuz için mali müşavirinize danışın.
Bordroyu elle değil, otomatik hesaplayın
Kurulum yok, kredi kartı istemiyoruz. Hesabınızı dakikalar içinde kendiniz açın, deneme süresi boyunca ücretsiz kullanın.